CUBE

CUBE is een gestapeld werkplaats- en expogebouw van 4.734 m² BVO voor Engineering Technology op campus Drienerlo in Enschede. Het is ontworpen door Civic Architects, VDNDP en Studio Groen+Schild en gerealiseerd door WAM&VanDuren en WSi Techniek als uitbreiding van het Horstcomplex, met werkplaatsen, kantoren en flexibele practicumruimtes.

Opdrachtgever University of Twente Architectenbureau Civic Architects & VDNDP

Toelichting categorie

Aan de faculteit Engineering Technology (ET) worden studenten niet alleen opgeleid om na te denken over de wereld, ze leren er ook de technologie te ontwerpen die de wereld kan veranderen. Uitermate relevant in het huidige tijdsgewricht. De uitdaging was om een gebouw te maken dat voldeed aan twee eisen: het optimaal ondersteunen van onderwijs en onderzoek (1), en het zichtbaar maken van de betekenis van het onderwijs (2). Daarom hebben we een gebouw ontworpen dat duidelijk maakt waar de faculteit voor staat. Bij binnenkomst kijk je uit over de zeven meter hoge metaal- en laswerkplaats. Doordat de vloer 1,4 meter verdiept ligt, kijk je over de machines heen en heb je overzicht over de hele ruimte. Via een grote vide zijn ook de bovenliggende werkplaatsen zichtbaar. Beneden werken studenten en onderzoekers aan machines, boven worden prototypes gebouwd en onderwijs gegeven, terwijl buiten het landschap van de campus zichtbaar is. De architectuur staat in het teken van techniek, alles is zichtbaar en – heel belangrijk – zorgvuldig integraal ontworpen: de bijzondere constructie, de installaties, de kranen, de machines. CUBE functioneert zo als een expo voor de faculteit. CUBE ondersteunt onderzoek en onderzoek door functionaliteit en interactie te combineren. Waar onderzoek vroeger vooral afzondering vroeg, draait innovatie tegenwoordig om samenwerking. Het gebouw bevat vijf werkplaatsen – voor lassen, metaalbewerking, modellenbouw en assemblage – plus circa 500 m² practica- en meetruimtes. Deze liggen gestapeld in plaats van naast elkaar, waardoor de footprint compact blijft, looplijnen kort zijn en visueel contact tussen de ruimtes optimaal is. De metaalwerkplaats ligt in de verzonken begane grond. Aan de zuidzijde grenst het kantoor, iets verhoogd voor overzicht. Daarboven staan drie verdiepingen met luchtbehandelingskasten. De laswerkplaatsen liggen rechts, de logistieke entree met toegang voor vrachtwagens en heftrucks aan de noordzijde. Op de tweede verdieping bevinden zich assemblage- en modelwerkplaatsen, op de derde de practicumruimtes. Verkeersruimtes, installatiekernen en opslag zijn aan de randen geplaatst als een ‘backbone’ die de vrij indeelbare werkplaatsen voedt. Vanuit hier is zicht op de grote open ruimtes. Een piramidevormig atrium brengt royaal daglicht binnen en verbindt de verschillende verdiepingen visueel. Overal zijn werkprocessen zichtbaar, alsof je onder de motorkap van de faculteit kijkt.

Toelichting ontwerp

Machine in het landschap De Horst is een van de kroonjuwelen van de UT-campus: een modernistisch ensemble uit de jaren ’60 met laagbouwcarré, toren en satellieten. CUBE bouwt voort op de oorspronkelijke architectuur en geeft er een eigentijdse draai aan. CUBE is vormgegeven als een nieuwe satelliet. Het kavel voor de uitbreiding was te klein voor het programma. De oplossing: een kleiner, lineair volume met een extra verdieping. Zo blijft De Horst leesbaar als carré met satellieten. De verzonken begane grond beperkt de hoogte, terwijl drie CLT-kernen verwijzen naar de installatiekernen van het Horstcomplex en het gebouw visueel slanker maken. Modernisme voor een veranderend klimaat Het exterieur is verwant aan De Horst, maar klimaatbewuster ontworpen. De gevel benadrukt de organisatie van het gebouw, maar elke zijde heeft een eigen karakter. Het gebouw opent zich naar het noordwesten, met transparante gevels voor uitzicht en diffuus daglicht. De zuidoost- en westgevel zijn juist geslotener om opwarming te beperken. De begane grond heeft brede vensters met diepe neggen en zicht op de verzonken werkplaats: een vitrine voor Engineering Technology. Hier is de gevel uitgevoerd in hout voor tactiliteit en textuur. Daarboven hangt een strakke glazen vliesgevel, waarin de achterliggende stalen vakwerken zichtbaar zijn en het exterieur dynamiek geven door hun geometrische spel met de orthogonale gevel. Sublieme functionaliteit De faculteit wil het gebouw per semester anders kunnen gebruiken. Grote overspanningen en vloeren met hoge draaglast maken dit mogelijk. De structuur bestaat uit twee hoofdbeuken met 14 meter overspanning en een smallere beuk voor de ‘backbone’. Stalen vakwerkspanten van twee verdiepingen beperken het aantal kolommen in de werkplaats. De driehoeken in de gevel zorgen voor stabiliteit en een herkenbare uitstraling. Zo biedt de constructie een rationele oplossing voor flexibel gebruik én een uitgesproken architectonisch gebaar. Het materiaalgebruik is eenvoudig en helder, passend bij de functie: stalen spanten, gecoat in blauw om de ruimtelijke structuur te benadrukken; lichtgrijze vloeren en gerecyclede PET-plafonds voor rust en lichtreflectie; glazen binnenwanden voor maximaal zichtcontact. Dit wordt aangevuld met lariks kozijnen en CLT-kernen. Installaties blijven in het zicht, zodat het hele gebouw ‘Engineering Technology’ ademt.

Gebouw specificaties
-
Categorie Stimulerende Omgevingen
Plaatsnaam project Enschede
Functie gebouw Onderwijs
Datum van ingebruikname 2025-01-01
Bouwperiode Van 2023-09-06 tot 2025-01-04
Opdrachtgever University of Twente
Architecten Rick ten Doeschate Jan Lebbink Ingrid van der Heijden Gert Kwekkeboom Wouter Zwerink Don van Dasler Wilma Visser
Overige teamleden Studio Groen+Schild SBM-groep
Aannemers WAM & VanDuren Bouw WSi Techniek
Adviseurs Schreuders bouwtechniek Constructeur Nelissen Ingenieursbureau Bouwfysica, brandveiligheid, installaties en akoestiek
Bruto vloeroppervlak 4.734 m²
Colofon
Architectenbureau Civic Architects & VDNDP
Fotograaf Stijn Bollaert
Telefoonnummer 0208460158
Project Details

Download het volledige projectdossier met alle details en specificaties.

Download PDF