Sloop, her- of doorbestemmen: erfgoed eigenaren staan voor lastige keuzes door teruglopende inkomsten voor de instandhouding van gebouwen en inventaris als gevolg van de ontkerkelijking. De nieuwe Dominicusfoyer staat, 126 jaar na ingebruikname van de Laurentiuskerk, symbool voor doorbestemmen. De nooit gerealiseerde toren in andere gedaante.
Opdrachtgever St. Dominicus parochie Alkmaar Architectenbureau caas architecten
De rijksmonumentale Laurentiuskerk uit 1861, ontworpen door Pierre H. Cuypers, met pastorie en secretariaat aan het Verdronkenoord in Alkmaar vormt het hart van de Dominicusparochie, een belangrijke schakel in het sociaal-maatschappelijke domein en het culturele leven in Alkmaar. Oorspronkelijk was er een samenhangend ensemble en functioneel geheel van kerk, pastorie en patronaatsgebouw verbonden door verbindingsgangen, het kerkplein en een tuin, zorgvuldig ingevoegd in het stedelijk weefsel. De oorspronkelijke pastorie, het patronaatsgebouw en de verbindingsgangen zijn in de vorige eeuw afgestoten of (deels) gesloopt.
Begin deze eeuw werd een masterplan ontwikkeld voor de fusie van parochies en toekomst van de kerkgebouwen in regio Alkmaar waarin de Laurentius werd bestemd tot hoofdkerk. Een krimpende geloofsgemeenschap leidde tot afstoting en herbestemming van kerkgebouwen, en focus op een verbindende rol in de samenleving van de kerk met meer openheid, en plek voor ontmoeting. De Don Boscofoyer is onderdeel van het masterplan. Eerder zijn al restauraties uitgevoerd en zijn de monumentale kerkbanken aangepast, ontworpen door caas architecten.
Omwonenden en de geloofsgemeenschap zijn betrokken in de planvorming. Het schetsplan uit 2019 met een sterk ritme van verspringende staande kozijnen onder een luifel met vooruitspringende glazen entree aan het kerkplein werd in 2020 ook enthousiast ontvangen door Erfgoed en stedenbouw. Herinrichting van het kerkplein met een loper en uitnodigend hekwerk is de volgende fase.
De Don Boscofoyer verbindt kerk en pastorie, sociaal-maatschappelijk werk en geloofsgemeenschap, toekomstbestendig erfgoed met de stad, voegt zich zorgvuldig in het stedelijk weefsel en draagt zo bij aan welzijn en samenhang in meerdere opzichten.
De Laurentiuskerk, van architect Pierre H. Cuypers en gebouwd in 1859-1861, ligt verscholen achter de bebouwing, terugliggend aan de gracht; het Verdronkenoord. Het rijksmonument ligt in beschermd stadsgezicht.
Het gat in de straatwand, ontstaan door sloop van bebouwing ten behoeve van de bouw van de kerk, is nu het voorplein van de kerk. Het plein wordt begrenst door de pastorie met secretariaat, een monumentaal woonhuis, de voorgevel van de kerk en een later aangebouwde berging en tuinmuur.
De locatie is gekozen omdat de parochie meer zichtbaar wil zijn, open naar de stad, laagdrempelig en toegankelijk voor mindervaliden. Een lichte ruimte met deels eigen voorzieningen, een plek voor ontmoeting en sociaal-maatschappelijke activiteiten, contact tussen zaal en plein en zorgvuldige aansluiting op het monument en belendingen, waren de eisen.
Door sloop van de berging en de tuinmuur ontstond een aan 3 zijden omsloten ruimte.
Voor het programma was is in feite niet meer dan een dak en één gevel nodig; een verbinding tussen kerk en pastorie. Een stukje overdekt kerkplein met achter de gevel een nieuwe ruimte voor ontmoeting.
Het programma voor de Don Boscofoyer bestaat uit een ontmoetingsruimte voor groepen tot maximaal 35 personen met eigen entree en portaal naar een toiletgroep en de bestaande werkruimte met in de toekomst een hellingbaan als toegang tot de kerk voor mindervaliden. De ruimte zal gebruikt worden voor religieuze en sociaal-maatschappelijke activiteiten en voor speciale gelegenheden.
Vanaf het Verdronkenoord is de foyer goed zichtbaar door de luifel en de vooruitspringende entree. De luifel zorgt voor een beschutte entree en trekt zich terug bij de ontmoeting met de kerk. De gevel bestaat uit donkere en lichte kozijnen die om en om verspringen. Het ritme van kozijnstijlen opent zich bij benadering vanaf de gracht. Vanuit de foyer gezien is er maximaal contact met het plein. De kozijnen tussen de dubbele stalen kolommen zijn voorzien van gekleurd glas. Tussen de kerk en de foyer is zinken gevelbekleding als intermediair aangebracht. De pui met kozijnen staat op een hardstenen plint. Een bronzen beeld van Don Bosco, afkomstig van het voorplein van de gesloopte Don Boscokerk, een gezandstraald glaspaneel met afbeelding van St. Laurentius en meubilair uit de herbestemde Josephkerk zijn gebruikt in het interieur.
BNA © 2026 Alle rechten voorbehouden.
