Beste Gebouw van het jaar 2026

Als typische volkswijk is Ondiep van oudsher kleinschalig en ontstaan vanuit een sociaal woonideaal. Een buurt met grote saamhorigheid en betrokkenheid. Die sociale verbanden raakten verweerd, terwijl de oorspronkelijke bebouwing verouderde. De nieuwe gebouwen van Omloop herstellen de wijk zowel op architectonisch als sociaal niveau.

De stedenbouwkundige hoofdopzet en esthetiek van Berlage, waarbij architectonische kwaliteit niet geldt als luxe maar als sociaal recht, blijft onaangepast. De overzichtelijke, lange volumes met veel ademruimte volgen de originele structuur. Het straatprofiel behoudt een menselijke maat, met lage wanden en knusse voortuintjes die de overgang tussen openbaar en privé markeren.

Tegelijk wordt er met de nieuwe opzet flink verdicht: 285 woningen komen in de plaats van 168 verouderde woningen. 75% hiervan is sociale huur, 25% middenhuur. Oudere bewoners die in Ondiep woonden komen terug, maar er is ook ruimte voor starters, samenwoners en jonge gezinnen die op een vroeger punt in hun wooncarrière staan. Zo komt nieuwe levendigheid samen met diversiteit. Ook stonden in de ontwikkelfase participatietrajecten met buurtbewoners en toekomstige huurders centraal. Hun wensen over het plan zijn meegenomen.

Het sociale leven van Omloop speelt zich af in meerdere verwelkomende buitenruimtes rondom de gebouwen. Waar vroeger aan de voorzijden verwaarloosde betegeling lag, zijn nu de knusse voortuintjes te vinden. Daarnaast zitten aan de achterzijden drie gemeenschappelijke tuinen met wandelpaden en zitplekken. Op zeven plekken langs de straat bieden ruime, lichte entrees een gevoel van openheid en ruimte voor natuurlijke ontmoetingen.

Omloop herstelt wat verloren dreigde te raken: de volkswijkstructuur van Berlage, de sociale verbanden tussen bewoners, de leefbaarheid van een wijk die al vele decennia meegaat. Met grote zorg worden oude gebouwen vervangen zonder dat de essentie verloren gaat. Het resultaat zijn herkenbare, samenhangende gebouwen met ruimte voor diversiteit en ontmoeting. Dit verhaal krijgt bovendien een duurzaam vervolg: een uitbreiding van het plan voorziet in twaalf grondgebonden woningen in houtbouw.

Omloop bestaat uit vier herkenbare, unieke gebouwen: de Alt, de Tenor, de Sopraan en de Bas. Elk heeft net andere details. De gevarieerde gevels, met wisselende samenstellingen van verticale en horizontale banden, balkons en entrees, zorgen voor levendigheid en maken dat er telkens iets nieuws te ontdekken is. Tegelijkertijd vormen ze met consistente hoogte, geleding en materialisatie samen één geheel langs de bocht. Deze variatie binnen één identiteit geeft bewoners in elk gebouw een uniek thuisgevoel.

De lange volumes refereren aan de oorspronkelijke bebouwing van een eeuw geleden. De lage stedelijke straatwanden en kleine voortuintjes brengen een intieme sfeer. Die herkenbaarheid in schaal en opzet verankert het ontwerp in de geschiedenis van Ondiep.

Ook de materialisatie verwijst naar de oorspronkelijke architectuur. Twee kleuren baksteen met veel textuur, een lichtere en donkere tint, accentueren de geleding. De bakstenen banden en balkons benadrukken de horizontale en verticale lagen. Die variatie zorgt dat de gevel nooit in één blik gevangen kan worden: dan weer meer verticaal, dan weer meer horizontaal. Repetitie binnen een thema, maar altijd met ruimte voor detail.

Op straatniveau valt de architectuur op met haar strakheid én sierlijkheid. De ruime straten zorgen voor een duidelijk aanblik, terwijl de hoofdentrees de lange lijn dan weer doorbreken en een ritmegevoel met zich meebrengen. Bij elke entree trapt het metselwerk af naar binnen om de grote glazen wand binnen het patroon een accent te geven.

Het ontwerp integreert ook circulaire elementen. Bakstenen en dakpannen uit gesloopte gebouwen worden hergebruikt als vulling voor de schanskorven die de voortuintjes afbakenen. De terugliggende gevels van de galerijen aan het binnengebied zijn bekleed met Resysta, een natuurlijk composietmateriaal dat voor 60% uit rijsthulzen bestaat. Aan de buitenzijde van de galerijen komen voorzieningen voor klimplanten zoals blauweregen.

Die gelaagdheid maakt Omloop tot een project dat zichzelf subtiel openbaart. Dat past bij een volkswijk: een plek die je eigen maakt door er te wonen, door de straten te lopen, door je buren te leren kennen. De architectuur ondersteunt dat door strak en herkenbaar te zijn maar nooit saai. Coherent maar altijd met ruimte voor verrassing.