Beste Gebouw van het jaar 2026

Dit project laat zien hoe de leefbaarheid en sociale cohesie in kwetsbare wijken kan worden versterkt door verwaarloosde gebouwen niet te slopen, maar juist her te gebruiken. In deze krachtwijk is door grootschalige sloop-nieuwbouw veel wederopbouwhistorie verdwenen. Ons ontwerp, waarbij de overgebleven portieketageflats worden behouden en vanaf casco opnieuw worden opgebouwd, heeft geresulteerd in een sterke identiteit, een stimulerend openbaar domein, een goede, betaalbare gebruikskwaliteit en daarmee in een hoge leefbaarheid en sociale cohesie, niet alleen voor het ensemble maar voor de hele buurt. Identiteit en eigenaarschap: De oorspronkelijke architectuur, die na al die jaren bijna was verdwenen, dient bij de vernieuwbouw als leidmotief en brengt unieke maar vergeten kwaliteiten terug. In de gevels is het grid van kolommen en balken weer zichtbaar gemaakt. Dit grid is zo sterk en karakteristiek dat erbinnen nieuwe kwaliteiten mogelijk zijn, zoals erkers en Franse balkons. Door het herplaatsen van de kenmerkende grindtegels waarin zich 60 jaar buurtgeschiedenis aftekent, zijn de gevels al direct na oplevering heel levendig. In een buurt waar in korte tijd veel is veranderd, gaat zo vernieuwing samen met continuïteit. De mix van sociale huur, middenhuur en koop maakt de buurt ondertussen pluriformer en brengt een mate van eigenaarschap waaraan ook huurders zich kunnen optrekken. Veilige en stimulerende collectieve ruimten: Wat bewezen goed functioneerde is in dit project behouden, wat beter kon is aangepast. In de portieken - belangrijke collectieve ruimten voor begroeting en ontmoeting! - zijn latere toevoegingen verwijderd zodat het contact tussen bewoners weer optimaal kan zijn. Vanaf de straat zijn de portiekentrees vindbaarder gemaakt door het plaatsen van grote betonpoorten, verwant aan het grid in de gevels. Door meer glas in de gevels op de begane grond en het verwijderen van dichte begroeiing in de tuinen is het openbaar domein veiliger. Gebruikskwaliteit en energie: Het woongebouw is aan de buitenzijde geïsoleerd en gaat zo van label F naar A+. De woningen zijn van het gas af en voorzien van pv-cellen. Door het hergebruik zijn de plattegronden veel groter dan vandaag met nieuwbouwnormen mogelijk zou zijn. Hergebruik van grote hoeveelheden beton (casco, geveldelen) beperkt de CO2 uitstoot van dit circulaire bouwproject. Ten opzichte van sloop-nieuwbouw is 1.400 ton CO2 uitstoot bespaard.

Door bij aanvang een nauwkeurig BIM model te maken op basis van archieftekeningen en inmetingen, zijn eerst de specifieke mogelijkheden van dit specifieke casco inzichtelijk gemaakt. Het casco bepaalt immers de functionele, architectonische en technische mogelijkheden. De beperkte draagkracht van het bestaande casco vraagt om een gewichtsneutraal ontwerp: voor elk nieuw bouwdeel moet er ook gewicht uit het casco worden verwijderd. Met een uitgekiende engineering worden de vloeren voorzien van extra geluidsisolatie, worden houtskeletbouwgevels toegevoegd waaraan de betonnen geveltegels weer worden opgehangen en worden grotere balkons gerealiseerd. De thermisch isolerende houtskeletbouwdelen, waarmee het casco volledig wordt ingepakt, maken de woningen energiezuiniger. Omdat de nieuwe geveldelen buiten het casco worden geplaatst, zijn de woningplattegronden nu groter dan ze oorspronkelijk waren. De kenmerkende gridstructuur in de gevel is nagebootst met geprofileerde polyester kappen, zodat het gewicht in de gevel niet te groot wordt. Het terugbrengen van de oorspronkelijke architectuur van Klarenbeek en Berghoef valt samen met de ambitie zoveel mogelijk beton terug te brengen en zo de CO2 uitstoot van het project te beperken. De rationele, repetitieve opzet van het casco maakt het mogelijk om de thermisch isolerende houtskeletbouwdelen snel, goedkoop en systematisch te prefabriceren. Kleine maatverschillen in het casco zijn uiteindelijk met passtrips in de gevelzone gedicht. De blokken zijn – ondanks de verschillende doelgroepen – nagenoeg identiek. Hierdoor kan er een “uitvoeringstreintje” ontstaan waarbij telkens geleerd is van het vorige blok. Opleverpunten worden vooral bij de eerste twee blokken bediscussieerd. Voor het laatste blok zijn er nauwelijks opleverpunten. Hergebruik is improviseren. Toen tijdens de bouw bleek dat sommige geveltegels dikker waren dan andere, zijn deze apart gelegd om ingezet te worden als gevelafwerking van het laatste blok. Door het aanpassen van de detaillering in dit laatste blok konden gevels, ondanks de afwijkende tegeldikte, ook hier vlak blijven. De 3 van oorsprong sociale huurgebouwen zijn nu respectievelijk sociaal, middenhuur en koop. Zo ontstond de financiële ruimte om de renovatie hoogwaardig uit te voeren én ontstond een betere mix van doelgroepen. In de tuinen, waarin alle volgroeide bomen zijn gehandhaafd, is de regenwateroverlast door herprofilering opgelost.