Beste Gebouw van het jaar 2026

Gasthuiskwartier is de nieuwe naam voor het voormalige Groot Ziekengasthuis-terrein in het hart van ‘s-Hertogenbosch. Met de verhuizing van het ziekenhuis naar de rand van de stad is een binnenstedelijke locatie binnen de Middeleeuwse stadswallen vrijgekomen. Het ruim vijf hectare grote Gasthuiskwartier is naar ontwerp van West 8 getransformeerd in een inspirerend woon-, werk- en verblijfsgebied. Enkele monumentale gebouwen en de verkeerskelder van het ziekenhuis zijn behouden. Hoewel het een projectmatig plan is, zijn alle woningen unieke objecten met dito plattegronden. HILBERINKBOSCH ontwerpt, naast een appartementengebouw met 49 woningen met een commerciële plint, een ensemble van grondgebonden specials: een familie van 13 ‘Stadskarakters’ met daarin 21 woningen. Het zijn markante plekken in het stedenbouwkundige plan die de specifieke kwaliteiten van de plek benadrukken zoals ieder karakter in een familie een signatuur heeft, een eigen persoonlijkheid is.

De architectuur is terughoudend waar nodig en uitbundig waar er om gevraagd wordt zoals op specifieke hoeken en bij de entrees van het gebied. De kelder van het ziekenhuis is hergebruikt als grote, ondergrondse parkeerkelder, zodat de auto uit het zicht is onttrokken. Door middel van een gevarieerd en gemengd woonprogramma van vrijstaande woningen tot sociale woningbouw, veelal gelegen aan autovrije straten, is een levendige stadswijk opgebouwd. Het is een inspirerend woon-, werk- en verblijfsgebied.

Met het ontwerp van het appartementengebouw en de 13 Stadskarakters draagt HILBERINKBOSCH bij aan een bijzonder stuk nieuwe binnenstad. Een plek waar oud en nieuw, rijksmonumenten, karaktervolle woningen en appartementen, samen een nieuw dwaalgebied vormen in de stad.

In het stedenbouwkundige plan is de opzet van de nieuwe wijk duidelijk: door middel van een pandsgewijze structuur, waarbij naastliggende panden verschillende architecten, bouwhoogtes, bewoners en gebruikers kunnen hebben, wordt aansluiting gezocht met de natuurlijk gegroeide structuur van de Middeleeuwse binnenstad van ‘s-Hertogenbosch.

De woningen van HILBERINKBOSCH architecten liggen verspreid over de locatie: aan de Zuid-Willemsvaart, aan de ontsluitingswegen vanuit de stad, aan een plein en aan de dwaalstegen in het plan.

De 13 panden zijn in relatie tot elkaar ontworpen. In de architectonische expressie wordt in een familie van gebouwen een relatie gezocht met zowel de specifieke positie in het stedenbouwkundige plan als de architectonische kwaliteiten van de historische binnenstad. Door de gebouwen als karakters te beschouwen worden de specifieke kenmerken benadrukt zoals: een slank hoekpand dat een uitnodigend gebaar maakt, statige woningen met een bel-etage aan het water, een grote erker die een relatie legt met het caféterras op het plein en de kromming in de straat accentueert, een werkplaatswoning, een vrijstaande verborgen woning in het midden van het plan.

Verfijnde metselwerkarchitectuur vormt daarbij het hoofdmotief van de architectuur. Er wordt op verschillende manieren uiting gegeven aan het historische plint, lijf en kroon idioom die kenmerkend is voor de binnenstad. Op hedendaagse wijzig is dit vertaald in de nieuwe ontwerpen van de stadskarakters.

Op detail niveau is er een grote schakering van metselwerkverbanden en gevelreliëfs in de ontwerpen. De kwaliteiten van het materiaal baksteen worden hier ten volle benut en daarmee vormen de ontwerpen een fraaie ode aan de baksteentraditie van de historische binnenstad.

Een terugkerend kleinschalig detail in de architectuur vormt het gebruik van het kruismotief. Dit wordt op diverse manier als verbijzonderend detail gebruikt, zo een relatie leggend met de voormalige functie van het terrein als Groot Ziekengasthuis.