Gemeenten in heel Nederland ervaren een toenemende druk op de vergunningverlening. Personeelstekorten, complexe omgevingsplannen en een grote hoeveelheid vaak onvolledige aanvragen zorgen ervoor dat doorlooptijden oplopen. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan ruimtelijke kwaliteit, versnelling van de woningbouw en een voorspelbaar proces voor inwoners en ontwikkelaars.
Uit pilots in Groningen en Rotterdam blijkt dat vertraging niet alleen voortkomt uit late of onvolledige aanvragen, maar vooral door het ontbreken van een duidelijke en gedeelde borging van ruimtelijke kwaliteit aan de voorkant van het proces. Hierdoor ontstaat onnodige terugkoppeling en afstemming, en komen architecten en vergunningverleners pas laat met elkaar tot inhoudelijke afstemming.
Effectief voortraject met borging van kwaliteit
Tijdens een door BNA georganiseerd overleg met gemeenten, ontwerpers en andere experts werd gedeeld dat de huidige werkwijze structureel leidt tot hoge werkdruk, inefficiëntie en verlies aan kwaliteit. Dat onderstreept de noodzaak om te zoeken naar nieuwe werkwijzen die zowel kwaliteit borgen als versnelling mogelijk maken. Een veelbelovende aanpak daarbij is de methodiek Architect aan Zet (AaZ).
Architect aan Zet richt zich op een sterker voortraject, waarin de architect een expliciete rol krijgt in het vroegtijdig borgen van ruimtelijke kwaliteit en samenhang. Dit voorkomt herstelrondes achteraf en draagt bij aan een soepeler vergunningsproces.
Meer kwaliteit en snelheid met dezelfde middelen
De ervaringen tot nu toe laten zien dat Architect aan Zet het voortraject aantoonbaar effectiever maakt. In de huidige praktijk is circa 90% van de vergunningsaanvragen niet compleet of onvoldoende onderbouwd, wat leidt tot vertraging en extra werkdruk bij alle betrokkenen. Door kwaliteit en afstemming eerder in het proces te organiseren, neemt het aantal herstelrondes af en ontstaat een beter voorspelbaar proces.
Architect aan Zet biedt daarmee voordelen voor vergunningverleners, architecten, bewoners én gemeenten. Met dezelfde inzet aan middelen wordt meer kwaliteit gerealiseerd én tijd gewonnen, precies wat nodig is om de huidige ruimtelijke opgaven het hoofd te bieden.
Opschaling en rol van BNA
De komende periode wordt, samen met het ministerie van VRO, verkend hoe Architect aan Zet verder kan worden doorontwikkeld en opgeschaald. Daarbij wordt gekeken of de methodiek op een hoger, mogelijk landelijk niveau kan worden toegepast en welke varianten daarvoor geschikt zijn. VRO ziet kansen voor een samenwerkingsverband tussen meerdere gemeenten om de pilots verder te verdiepen en stapsgewijs op te schalen.
BNA speelt hierin een actieve rol. In nauwe samenwerking met haar leden heeft BNA een heldere threepager over Architect aan Zet opgesteld en gedeeld met het ministerie van VRO. Daarmee brengen we praktijkervaringen onder de aandacht én laten we zien hoe architecten concreet kunnen bijdragen aan versnelling, voorspelbaarheid en ruimtelijke kwaliteit.
