Woongebouw SAWA winnaar BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026

SAWA: Een keerpunt in de stad
SAWA is voor 75% met hout en hergebruikt materiaal uitgevoerd, met veel ruimte voor planten en 140 nestkasten, en een mix van middenhuur- en koopwoningen. “De jury ziet het gebouw als een serieus en belangrijk experiment op het gebied van houtbouw en ondernemerschap, met voorbeeldwaarde; een keerpunt in de stad. Het is een zelfbewust gebouw, dat ruimte inneemt, maar zo op zijn plek ingepast dat het ook iets teruggeeft,” zegt juryvoorzitter Winnie Sorgdrager. “Om de klimaatdoelen te halen, moet de bouwsector overstappen van een lineaire naar een circulaire aanpak, met herbruikbare materialen zoals hout. De schaal waarop houtbouw is toegepast maakt indruk. Dit project toont dat het mogelijk is om écht duurzame gebouwen te maken, wanneer ontwikkelaar, architect en aannemer samen het maximale uit hun rol halen. Het wijst de weg naar een toekomst waarin we van elkaar leren, en ruimte geven aan experiment en vernieuwing.”

Juryrapport over SAWA
SAWA is een no-nonsense gebouw, dat met simpele materialen in elkaar is geschroefd. Juist door die eerlijkheid en pragmatiek werkt het. SAWA scoort in elke categorie. Het geeft ook iets terug aan de buurt. Zoals een zonnig voorplein met groenvoorzieningen, ruimte voor biodiversiteit, maar ook kennis – via een open en ‘lerend’ bouwproces, en via de vele rondleidingen die de ontwikkelaars geven op de bouwplaats. Door de winst te investeren in volgende bouwprojecten, kunnen de geleerde lessen ook direct toegepast worden. Het project draagt bij aan een leefbare buurt en gemeenschapszin, en kan ontwerpers en opdrachtgevers inspireren tot een ondernemende en onderzoekende houding. Zo hebben de projectontwikkelaars aan het begin van het project een voormalig café in de buurt ingericht als informatiepunt, waardoor buurtbewoners betrokken raakten en hen voorzagen van input voor en feedback op de plannen. Het gebouw is met zijn houten draagconstructie en gevels, beplante balkons en dak vol zonnepanelen een icoon van duurzaamheid en biedt een fijne woonomgeving met warme, lichte interieurs en royale buitenruimtes. Dit is een project dat uit het hart komt; optimistisch en toekomstgericht.

Unaniem kiest de jury voor SAWA als BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026.

SAWA is ontworpen door architectenbureau Mei architects and planners. Het gebouw is het eerste gerealiseerde project van projectontwikkelaar NICE Developers + ERA Contour.

Publieksprijs
Na de bekendmaking van de genomineerden kon het publiek stemmen op hun favoriet. De winnaar is:

Schoonhovens College
Architectenbureau: Geurst & Schulze architecten
Opdrachtgever: Gemeente Krimpenerwaard

De nieuwbouw voor het Schoonhovens College is de eerste stap in de vernieuwing van een verouderd bedrijventerrein aan de rand van het stadje. De oude school en sporthal op de locatie zijn gesloopt om plaats te maken voor een gecombineerd gebouw, opgetrokken uit gele bakstenen met grote ramen. De wens was een ‘eerlijk’ gebouw dat afleesbaar is voor leerlingen, van het metselwerk tot de installaties, die in het zicht zijn gelaten. Het interieur is uitgevoerd in hout, dat warmte uitstraalt en een goede akoestiek geeft aan de lichte hal annex aula.

“Een magnifiek gebouw, dat laat zien dat vmbo-scholen – net zoals basisscholen, hogescholen en universiteiten – een mooie omgeving verdienen”, oordeelt de jury. Het gebouw is gemaakt met materialen die leerlingen leren bewerken; dat werkt inspirerend. De architecten hebben elke baksteen uitgetekend, tot en met de keramische waterslagen. De combinatie van baksteen, hout en gepolijst beton oogt ingetogen chic en brengt rust in een gebouw met veel reuring. De sporthal is slim met de school gecombineerd, met eigen entree; zo kan deze ook buiten schooltijd goed gebruikt worden. In een rommelige wijk is met dit gebouw een groot gebaar gemaakt, en een impuls gegeven voor de verdere herontwikkeling.

Eervolle Vermelding
De jury heeft besloten om dit jaar een Eervolle Vermelding te geven aan één van de genomineerde gebouwen dat uitblinkt in vernieuwing. De Eervolle Vermelding gaat naar:

Station Wildeman
Architectenbureau: BETA office for architecture and the city
Opdrachtgever: Stichting Samenwonen-Samenleven, Gemeente Amsterdam

Uit het juryrapport: Station Wildeman vindt de jury bijzonder waardevol door de ruimte die ‘geclaimd’ is voor ontmoeting in De Wildemanbuurt in Amsterdam Osdorp een wijk waar de problemen zich opstapelen. Gelegen in het hart van de wijk moest het meer worden dan alleen een buurthuis; het moest een vliegwiel worden voor de sociaaleconomische en ruimtelijke ontwikkeling van de Wildemanbuurt. Huiswerkklassen voorkomen schooluitval en helpen de verleiding van snel geld te weerstaan. Volwassenen krijgen life-coaching, taalcursussen, en worden begeleid naar werk in kansrijke sectoren zoals de ICT en duurzaamheid. Waar sociale programma’s vaak neigen naar fragmentatie, biedt Station Wildeman een enkel platform voor een gecoördineerde en integrale aanpak.

De jury ziet in dit project een keerpunt in de rol van architectuur met een sociale functie in de buurt. Het toont dat daaraan een grote behoefte is, en hoe architect en opdrachtgever samen een voortrekkersrol kunnen spelen bij dit soort transformaties. Daarbij komt dat dit soort Post65-gebouwen met grote regelmaat gesloopt worden; zo verdwenen al veel kerken en scholen. Dit is een prachtig voorbeeld van hoe je door behoud van deze publieke voorzieningen het verschil kunt maken voor de buurt. Daarom krijgt Station Wildeman een Eervolle Vermelding.