Beste Gebouw van het jaar 2026

De Belabox ligt in Tilburg Noord, een divers en eigenzinnig stadsdeel met een mix van culturen, jonge gezinnen, creativiteit en een sterk buurtgevoel. De wijk wordt door de gemeente gezien als een gebied met grote potentie, maar ook met maatschappelijke uitdagingen. Verschillende wijkgerichte aanpakken verbeteren de leefbaarheid, waaronder ForwArt, een samenwerking tussen maatschappelijke en culturele organisaties zoals Corpo Máquina, een belangrijke wijkverbindende gebruiker van de Belabox. Het project richt zich op duurzame verandering voor jongeren in Tilburg Noord, waarbij kunst, cultuur, talentontwikkeling en nieuwe culturele voorzieningen centraal staan. De Belabox vormt een van de impulsprojecten binnen deze bredere opgave.

Hoofdgebruikers van het gebouw zijn basisschool De Vlashof en Corpo Máquina. Deze laatste organisatie brengt verschillende groepen – waaronder buurtkinderen – samen via beweging, dans en performance. De nieuwe multifunctionele accommodatie biedt ruimte aan twee sportzalen, een gymzaal voor de school en een multifunctionele ‘ontwikkelbox’ voor dans en beweging. Daarnaast beschikt het gebouw over een woonkamer direct naast de entree en kleedkamers die beide sportzalen bedienen.
Het ontwerp richt zich op het stimuleren van ontmoetingen en beweging voor alle leeftijden, het bevorderen van talentontwikkeling van jongeren en een open, transparante uitstraling naar park en omgeving. Activiteiten zijn zichtbaar vanaf het park en andersom, wat eigenaarschap en verbondenheid bij gebruikers en omwonenden versterkt. Dankzij de transparante gevels, de woonkamer en de grote overhoekse vouwpui in de danszaal is duidelijk te zien wat erbinnen gebeurt.
Het gebouw staat iets verhoogd op het maaiveld, waardoor een buitenpodium ontstaat als verlengde van de danszaal. In combinatie met de modulaire tribune-elementen in het park ontstaat een directe relatie tussen binnen en buiten, waardoor dansvoorstellingen en performances als vanzelf het park in vloeien. Het in samenhang ontworpen park biedt diverse plekken – zoals een speeltuin, pannakooi, hondenuitlaatveldje en bankjes – waar verschillende doelgroepen en leeftijden elkaar ontmoeten en waar ruimte is voor informele, spontane interacties.
De naam Belabox is gekozen via een prijsvraag onder buurtbewoners. In de aflevering Tourtje Tilburg met Tim bezoeken Teun, Mark Boschman en Nikki de Boer de Belabox, waar ook de gebruikers hun ervaringen delen: https://youtu.be/Jz-tcoKCxZM.

Het ontwerp van de Belabox is gebaseerd op de stedenbouwkundige kenmerken van Tilburg-Noord: losse volumes in een open groenstructuur. Daarom is het gebouw opgezet als een alzijdig paviljoen dat zich zorgvuldig in het park voegt. Het vormt één van de beweegplekken in het park en ligt op een laag talud dat fungeert als podium en verlengstuk van de danszaal, waardoor binnen en buiten in elkaar overvloeien. De kleinschalige compositie van hogere zalen, lagere nevenvolumes en royale dakoverstekken sluit aan op de schaal van de omgeving en behoudt het open karakter van het park. Raamopeningen rondom versterken de alzijdigheid. Een luifel en gevelband die zich om het hele gebouw vouwen, verbinden de volumes tot één geheel.

De architectuur maakt ontmoeting zichtbaar. Transparante gevels zorgen voor visuele verbinding tussen binnen en buiten. Een brede vouwpui opent de multifunctionele dansruimte naar het park en het buitenpodium, zodat activiteiten moeiteloos naar buiten kunnen uitbreiden. Grote luifels creëren beschutte overgangszones en markeren de entree, waardoor een geleidelijke overgang ontstaat van openbaar naar semi-openbaar en naar binnen.
Dankzij de ambitieuze duurzaamheidsuitvraag van de gemeente Tilburg zet de Belabox een stevige stap richting toekomstbestendig en circulair bouwen. Dit is zichtbaar in zowel exterieur als interieur. De gevel is afgewerkt met reststroom Fraké-hout via Stadsmijn Achterhoek. Daarnaast is, als pilot, geteelde sorghumvezelisolatie (zichtbaar door een kijkvenster in de gevel) uit Ulvenhout ingeblazen in twee geveldelen door Mnext en Avans Hogeschool Tilburg, gemonitord met sensoren voor toekomstig onderzoek. Ook in het interieur is sterk ingezet op hergebruik en biobased materialen en dit is tot uiting gebracht in twee verschillende sferen voor beide sportzalen. De ontwikkelbox heeft een stoere, dynamische uitstraling waarin materialen uit de gesloopte sportzaal zijn hergebruikt: stalen balken in de draagconstructie, het houten lattenplafond als wandafwerking in danszaal en woonkamer, en Trespa panelen als canvas voor een graffiti-kunstwerk.