De Weverij is het vijfde en laatste icoon van de wijk Roombeek in Enschede. In opdracht van supervisor Pi de Bruijn verbeeldt dit woongebouw twee tijdlagen: de industriële textielarchitectuur en de vuurwerkramp van 2000. Zo wordt woonprogramma drager van geschiedenis en krijgt de wederopbouw van de wijk haar symbolische voltooiing.
Opdrachtgever Koopmans Bouwgroep BV Architectenbureau Tangram Architekten
De rol van iconen in Roombeek: Na de vuurwerkramp van 2000 verdween in Roombeek niet alleen een fysieke wijk, maar ook een sterk gedeelde identiteit. De wederopbouw was daarom meer dan herstel: zij betekende herdefiniëring. Onder leiding van supervisor Pi de Bruijn ontstond een stedenbouwkundige structuur met verschillende niveaus van regie. Op strategische plekken – bij de Bleken en langs de Lonnekesspoorlaan – gelden strenge eisen aan samenhang en expressie. Hier werden ook de vijf iconen aangewezen als dragers van collectief geheugen en herkenningspunten op de mentale kaart van de nieuwe wijk. De Weverij voltooit deze reeks en markeert het sluitstuk van twintig jaar wederopbouw. Verankering van historische lagen: De icoonwaarde ligt in de samensmelting van twee tijdslagen. De lokale geschiedenis van de textielindustrie met haar markante architectuur blijft leesbaar in schaal, ritmiek en karakteristieke metselwerkdetaillering met spaarvelden en blindnissen. Terugliggende kozijnen in grijs-witte tint versterken deze referentie. De gerestaureerde schoorsteen fungeert als fysiek ankerpunt binnen het ensemble en als herkenningsbeeld in de wijk. De schokgolf als betekenislaag: De derde zijde van het driehoekige gebouw verbeeldt de verstoring die de ramp veroorzaakte. Waar het metselwerk continuïteit en orde toont, introduceert het aluminium een vervorming – als een gesinterd, gewond oppervlak. De huid verandert met het licht van diep roodbruin tot goudglanzend en maakt de geschiedenis voelbaar zonder deze letterlijk uit te beelden. Het gebouw draagt herinnering, maar wordt geen monument. Icoonwaarde in het dagelijks leven: Omdat De Weverij een woongebouw is, wordt identiteit onderdeel van het dagelijks gebruik. Het icoon is geen object op afstand, maar een bewoonde structuur. In het ontwerp is gezocht naar balans tussen poëtische expressie en bouwkundige logica, tussen de abstractie van het object versus de realiteit van een woongebouw met goede plattegronden, balkons, ramen en deuren. In de iteratie tussen plattegrond en gevelbeeld is een vorm gevonden waarin betekenis, haalbaarheid en stedelijke samenhang samenvallen. De Weverij toont dat icoonwaarde niet ontstaat uit vormexperiment, maar uit betekenisvolle verankering in tijd, materiaal en collectief geheugen – en transformeert een plaats van verlies in een levend referentiepunt.
Opgave en positionering
De Weverij is het resultaat van een complexe opgave: een woongebouw met 116 middenhuurappartementen (50–110 m²) dat expliciet verwijst naar zowel de industriële textielgeschiedenis als de vuurwerkramp van 2000, en vormt daarmee het vijfde icoon van Roombeek. Supervisor Pi de Bruijn vroeg om een beelddrager waarin betekenis, programma, architectuur en stedenbouw samenkomen.
Stedenbouwkundige verankering
De driehoekige kavel uit het wederopbouwplan vormt het ruimtelijk uitgangspunt. Twee gevels lopen evenwijdig aan het buurgebouw, de derde wijkt af. De massa volgt deze geometrie consequent en verankert zich in de openbare ruimte. Het gebouw markeert een scharnierpunt in de wijk en legt de relatie met het naastgelegen ARTEZ-gebouw. De historische schoorsteen is een tastbare herinnering aan het industriële tijdperk.
Programma en organisatie
De woningen zijn per verdieping georganiseerd rond een centrale middengang, wat binnen de schegvormige envelop een efficiënte structuur oplevert. De dubbelhoge entree vormt een herkenbaar adres en biedt ruimte voor ontmoeting en een beheerdersloge. De plint is rondom actief en transparant met overal ogen op straat. Zo ondersteunt het gebouw sociale veiligheid en samenhang.
Parkeren en integratie
De parkeernorm leidde tot een tweelaagse ondergrondse garage, deels naast het gebouw. Een nieuwe fundering onder de monumentale schoorsteen integreert deze constructief met de garage. Erfgoedbehoud, techniek en efficiëntie zijn zo in één oplossing verenigd. De driehoekige geometrie wordt doorgezet in het maaiveldontwerp dat de compositie afrondt. De ‘punt’ in het maaiveld, die eind van het jaar wordt uitgevoerd in gevelmateriaal, maakt de driehoek ruimtelijk compleet.
Architectonisch concept: continuïteit en verstoring
Het ontwerp is gebaseerd op continuïteit en verstoring. Twee gevels refereren in richting, schaal en ritmiek aan de industriële architectuur van ARTEZ en de schoorsteen. De gemêleerde oranje baksteen met donkere accenten sluit aan bij de Twentse industriële traditie.
De derde gevel introduceert een intensere beleving met geanodiseerd en geëtst aluminium, in kleur verwant aan het metselwerk en refererend aan de druk en hitte van de explosie. Het materiaal reageert sterk op licht en verandert van donker roodbruin tot goudglanzend, terwijl het in neutrale toestand dicht bij de baksteen blijft. Zo ontstaat een spanningsveld tussen stabiliteit en beweging, tussen herinnering en transformatie.
BNA © 2026 Alle rechten voorbehouden.
