Beste Gebouw van het jaar 2026

De Zuider Gymnasiumbasisschool is ontworpen als ruimtelijk antwoord op een maatschappelijke opgave: het versterken van onderwijskansen in Rotterdam-Zuid. De school biedt jonge, gemotiveerde leerlingen een omgeving waarin ambitie vanzelfsprekend wordt en de overstap naar het gymnasium – waarmee het gebouw wordt gedeeld – ruimtelijk en mentaal nabij is.

Het ontwerp is geïnspireerd op de oorspronkelijke opzet van dit deel van het Zuiderziekenhuis. De kern van het ontwerp is het leerplein als actief leerlandschap. Deze ruimte structureert het dagelijks gebruik en bevordert leerprestaties door helderheid, voorspelbaarheid en overzicht. Het leerplein is georganiseerd in twee zones: een rustige gangzone langs de lokalen en een werkplekzone aan de gevel met rijk daglicht en uitzicht. De subtiele markering in vloer, die verwijst naar de positie van de vroegere balies van de polikliniek, geeft oriëntatie zonder afsluiting. Hierdoor ontstaat cognitieve rust en sociale veiligheid, essentieel voor concentratie en zelfstandigheid.

De klaslokalen zijn in een L-vorm rond het leerplein geplaatst. Zij bieden geborgenheid en akoestische rust, maar behouden visuele verbinding met het collectief. Deze balans tussen focus en gemeenschap ondersteunt verschillende leerstijlen en stimuleert eigenaarschap. Leerlingen bewegen zich zelfstandig door een logisch en leesbaar gebouw, wat verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen versterkt.

De monumentale context draagt actief bij aan de onderwijsbeleving. De schaal, ritmiek en daglichttoetreding geven het leren een waardige setting. Historische bovenramen uit de voormalige behandelkamers zijn geïntegreerd in het nieuwe ontwerp, waardoor continuïteit voelbaar blijft. Het gebouw maakt zichtbaar dat ontwikkeling voortbouwt op geschiedenis.

Door de basisschool direct te koppelen aan het gymnasium ontstaat een unieke doorlopende leerlijn binnen één ensemble. Wat ooit een gesloten zorggebouw was, is nu een open academische omgeving. De transformatie is daarmee meer dan herbestemming: zij stimuleert intellectuele groei in Rotterdam-Zuid.

De opgave vroeg om de transformatie van een monumentale ziekenhuisvleugel tot basisschool met behoud van de architectonische identiteit van stadsarchitect Ad van der Steur. De interpretatie vertrekt vanuit continuïteit: de bestaande structuur is niet vervangen, maar opnieuw gelezen en geactiveerd.

De oorspronkelijke publiek-privéstructuur vormt nog steeds de ruggengraat van het plan: voormalige behandelkamers werden klaslokalen, de verkeerszone aan het plein een leerplein. Open naar het schoolplein, geborgen van binnen. Door de bestaande opzet te respecteren blijft het gebouw logisch en leesbaar.

Conceptueel is het ontwerp geworteld in de vormentaal van Van der Steur. Afgeronde hoeken en ronde ramen keren terug in interieurgebaren en verbinden oud en nieuw. Een interieurgevel in de entree markeert de eigen identiteit van de basisschool binnen het grotere complex. Een compact volume met zachte hoeken bundelt ondersteunende functies en versterkt de ruimtelijke helderheid. De consistente doorwerking van deze vormentaal in detaillering en maatvoering zorgt voor rust en samenhang.

Stedenbouwkundig blijft de monumentale gevel intact en herkenbaar in het stadsbeeld van Rotterdam-Zuid. De oorspronkelijke stalen kozijnen zijn gerestaureerd en voorzien van achterzetramen; voorzetwanden verbeteren de thermische prestaties zonder aantasting van de gevel. De ruimte tussen oud en nieuw kozijn maakt deel uit van het klimaatconcept. Door maximaal hergebruik van draagstructuur en gevel is materiaalverspilling beperkt en is met gerichte ingrepen een hoge ruimtelijke kwaliteit gerealiseerd.

De materialisatie sluit aan bij het gymnasium en het kleurgebruik is in nauw overleg met de gebruikers vrolijker om aan te sluiten bij de jongere doelgroep. De afgeronde detaillering en zorgvuldig daglichtgebruik creëren een tactiele en rustige leeromgeving.

Het gebouw is integraal toegankelijk en helder georganiseerd. Gelijkvloerse verbindingen, brede doorgangen en een duidelijke routing maken alle functies zelfstandig bruikbaar. Daglicht, contrast en rustige akoestiek ondersteunen oriëntatie en comfort voor uiteenlopende gebruikers.

De transformatie van voormalige Zuiderziekenhuis tot Zuider Gymnasiumbasisschool bewijst dat een monument niet alleen behouden kan worden, maar met ruimte voor transformatie kan het een nieuwe maatschappelijke opdracht dragen: wat ooit zorgde voor herstel, vormt nu de basis voor persoonlijke groei en kansengelijkheid van de leerlingen.