Terugblik op de bijeenkomst van De Rotterdamse Cirkel, 20 juni 2025, Festivalhart Schiemond.
Op vrijdagmiddag 20 juni organiseerden wij vanuit De Rotterdamse Cirkel een bijeenkomst over Schiehaven Noord, samen met de BNA en AIR (Architectuur Instituut Rotterdam). De middag was onderdeel van de Rotterdam Architectuur Maand. We kwamen samen in het Festivalhart Schiemond, midden in het gebied waar de avond over ging. Het programma was opgezet als ontdekkingstocht door het gebied. Centrale vraag: wordt Schiehaven Noord een eiland tussen andere stedelijke eilanden, of een groene en sociale brug tussen bestaande stadsdelen?
De aftrap: ambities en kader
Annette Matthiessen, stedenbouwkundige bij de gemeente Rotterdam, gaf de aftrap. Zij was betrokken bij het opstellen van de tien ambities die de gemeente samen met bewoners en andere belanghebbenden voor het gebied heeft vastgelegd. De meest in het oog springende: de kadestrook tussen Schiemond en Lloydpier is aangemerkt als Paris Prooftuin. Hier oefent de gemeente met een manier van gebiedsontwikkelen die de doelen van de Green Deal en het Parijs Klimaatakkoord van 2050 moet halen. Duurzaamheid, betaalbaarheid en betrokkenheid zijn leidend, en het moet financieel haalbaar blijven. Er wordt geëxperimenteerd met CO₂-budgetten, inclusie en collectief eigenaarschap. Annette omschreef haar werk hier als grip houden en loslaten tegelijk.
Opening door moderator Lex van Deudekom.
Annette Matthiessen schetst de tien ambities en het kader van de Paris Prooftuin.
Twee sprekers, één tekentafel
Na Annette werd de opzet anders. Leeke Reinders (antropoloog en docent aan de TU Delft) en Nadia Nena Pepels (architect) hadden hun bijdrage samen voorbereid. Terwijl Leeke vertelde over het gebied, schetste Nadia live aan een grote werktafel naast hem. Een camera was op haar tekenvel gericht, zodat de hele zaal direct kon meekijken via een groot scherm.
Leeke kijkt als antropoloog naar een plek. Hij let op routines en gewoontes: wat doen mensen er, wat speelt er. Hij introduceerde drie werkbegrippen uit zijn praktijk: spolia (hergebruik van wat er ligt), bricolage (werken met wat er is) en gleaning (oogsten wat anderen over het hoofd zien). Concrete werkwijzen die je dwingen eerst aandacht te geven aan wat er al is voordat je iets toevoegt.
Nadia werkte ondertussen aan een tekening die met de minuut groeide. Tekenen is bij haar ook denkwerk. Ze legde routes, fragmenten en losse waarnemingen op één vel naast elkaar. Daardoor werd zichtbaar welke verbanden er liggen en welke nog niet. Het ontwerp lag niet vast. De tekening werkte als uitnodiging om het gesprek over de plek aan te gaan. Wat je tekent, hoef je niet direct vast te leggen.
Nadia Nena Pepels werkt live aan de tekentafel terwijl Leeke Reinders vertelt. De hele zaal kon live meekijken.
Routes, fragmenten en losse waarnemingen.
Het publiek schoof aan
Wat begon als presentatie liep over in werksessie. Het publiek mocht meeschetsen en input op de kaart leggen. De zaal stelde vragen over de spanning tussen ambitie en haalbaarheid, en over de rol van betrokken partijen in een proces zonder vast eindbeeld. Aan het einde kwam de zaal rond de tekentafel zitten. Daar ging het gesprek interactief verder over wat het gebied laat zien en wat we eraan kunnen toevoegen.
Wat bleef hangen
Drie perspectieven, één tekentafel. De middag liet zien dat een gebied als Schiehaven Noord meer vraagt dan een concreet eindbeeld ingegeven door haalbaarheidsberekeningen. Het vraagt dat je het gebied eerst goed leest: wat ligt er al, wie gebruikt het nu, welke verhalen horen erbij. Daarna vraagt het dat je met die ingrediënten durft te ontwerpen, ook als nog niet alles vastligt. Wat bleef hangen was de gedachte dat we ons hier oefenen in iets dat we vaker zouden moeten doen: ontwerpen zonder direct alles te willen vastleggen.
Afsluiting en vervolg
Na afloop verschoof het gesprek naar buiten. We danken Annette, Leeke en Nadia voor hun bijdragen, en iedereen die luisterde, tekende en meedacht. De inzichten van deze middag brengen we graag over aan (toekomstige) betrokkenen bij het vormgeven van het gebied.
Borrel en nagesprek op het Festivalhart Schiemond.
De middag werd georganiseerd door Audrey Coert (Urbis, bureau voor stadsontwerp), Eelco Dekker (JADE architecten), Lex van Deudekom (LEX-Architecten, tevens moderator) en Vincent Tuinema (ARD / AtelierRuimDenkers), vanuit De Rotterdamse Cirkel.
Fotografie: Arjen Stada
Oproep voor deelnemers en input voor programma Rotterdamse Cirkel
Ondertussen werkt De Rotterdamse Cirkel aan een vervolgprogramma. Heb je een suggestie voor een interessant Rotterdams event of een spreker die jij graag terug zou zien op een volgend event? Geef je input door via: rotterdamsecirkel@lokaal.bna.nl.
Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Word lid van het Rotterdamse BNA-netwerk door je aan te melden via De Rotterdamse Cirkel of volg ons op LinkedIn.
