Al bijna twee jaar is Pieter Frans Lock voorzitter van de Raad van Beroep van de BNA. In het dagelijks leven is hij raadsheer in de Hoge Raad. Wat spreekt hem aan in het tuchtrecht voor architecten en waarom is het belangrijk dat een beroepsgroep zelf verantwoordelijkheid neemt voor professioneel handelen?
Hoe bent u bij de BNA terechtgekomen?
Mijn voorganger, Kees Streefkerk, werkte ook bij de Hoge Raad. Er bestaat al lange tijd een traditie dat een lid van de Hoge Raad voorzitter is van de Raad van Beroep. Toen Kees met pensioen ging, heeft hij mij gevraagd hem op te volgen.
Dat sloot goed aan bij mijn achtergrond. Voordat ik rechter werd, werkte ik als advocaat en hield ik mij onder meer bezig met bouwrecht. Die interesse is altijd gebleven.
Wat spreekt u aan in het architectenberoep?
Ik waardeer het architectenberoep omdat een architect daadwerkelijk iets maakt wat zichtbaar, tastbaar en blijvend is. Ik vind het mooi om daar vanuit mijn rol een kleine bijdrage aan te mogen leveren.
Waarom heeft een beroepsvereniging als de BNA eigenlijk tuchtrecht?
Met tuchtrecht houden professionals toezicht op de normen die binnen hun eigen beroepsgroep gelden. Voor architecten is dat niet wettelijk verplicht. Juist daarom vind ik het waardevol dat de beroepsgroep hier zelf voor kiest.
Je laat daarmee naar buiten toe zien dat je verantwoordelijkheid neemt voor de kwaliteit en integriteit van de beroepsuitoefening. Bovendien heeft een opdrachtgever de mogelijkheid om op een laagdrempelige en kosteloze manier een klacht voor te leggen. Dat past wat mij betreft bij een beroepsgroep die zichzelf en de kwaliteit van zijn werk serieus neemt.
Hoe werkt het tuchtrecht binnen de BNA en welke rol hebben het College van Toezicht en de Raad van Beroep daarin?
Een klacht wordt in eerste instantie behandeld door het College van Toezicht. Als een van de partijen zich niet kan vinden in de uitspraak, kan de zaak in hoger beroep worden voorgelegd aan de Raad van Beroep.
Je kunt het enigszins vergelijken met de reguliere rechtspraak: de rol van het College van Toezicht is vergelijkbaar met die van de rechtbank en de rol van de Raad van Beroep met die van het gerechtshof. Beide beoordelen een zaak inhoudelijk.
En wat is uw rol als voorzitter van de Raad van Beroep?
Mijn rol is vooral die van procesbewaker en ik schrijf de uiteindelijke uitspraak. De architect-leden brengen hun kennis van de beroepspraktijk mee. Ik let er als jurist op dat het proces zorgvuldig verloopt en waar ik dat kan, lever ik een inhoudelijke bijdrage. Ik zorg ervoor dat beide partijen goed worden gehoord en dat we uiteindelijk duidelijk kunnen uitleggen waarom een norm wel of niet is overschreden.
Wat spreekt u persoonlijk aan in deze rol?
Vooral de combinatie van kennis uit de beroepspraktijk met juridische kennis, waardeer ik erg. In de Raad van Beroep werk ik als jurist samen met architecten die het vak van binnenuit kennen. Die materiedeskundigheid is van essentieel belang om tot een zorgvuldige beoordeling te komen die ook aansluit bij de praktijk van het vak.
Waar wordt het handelen van een architect op beoordeeld?
De basis is de BNA Gedragscode, met de normen verantwoordelijkheid, integriteit en professionaliteit. Dat zijn bewust open normen. Ze geven het College van Toezicht en de Raad van Beroep ruimte om rekening te houden met de omstandigheden van een zaak én met ontwikkelingen binnen het vak.
De inbreng van architecten in de Raad is daarbij belangrijk. Zij weten wat er in de actuele beroepspraktijk speelt en wat daar als professioneel handelen wordt gezien. Dat is ook belangrijk voor het draagvlak van de beslissingen die worden genomen.
”“Zo draagt het tuchtrecht uiteindelijk ook bij aan de ontwikkeling van het vak.”
Een klacht kan voor een architect behoorlijk ingrijpend zijn.
Zeker. Een klacht raakt je als professional, omdat het gaat over je professionaliteit en integriteit. Vrijwel niemand gaat met een gerust hart naar zo’n zitting.
Dat gevoel zou niet nodig hoeven zijn omdat ook de menselijke maat nadrukkelijk wordt meegenomen; beide partijen krijgen de ruimte om hun kant van het verhaal te vertellen. Maar begrijpen doe ik dat wel.
Welke rol kunnen de BNA-dekenen daarin spelen?
De dekenen kunnen juist aan de voorkant een waardevolle rol vervullen. Zij kunnen helpen om partijen met elkaar in gesprek te brengen voordat een verschil van inzicht uitgroeit tot een harder conflict. Soms helpt zo’n gesprek al om beter te begrijpen wat er is misgegaan. Een klager wil bovendien lang niet altijd alleen gelijk krijgen. Soms wil een klager vooral gehoord worden. En een onderliggende wens is vaak om te voorkomen dat het iemand anders hetzelfde overkomt.
Wat levert het tuchtrecht de beroepsgroep als geheel op?
Het laat zien dat een beroepsgroep de kwaliteit van het werk serieus neemt, en bereid is kritisch naar het eigen handelen te kijken. Klachten geven daarbij inzicht in waar het in de praktijk schuurt.
Dat kan aanleiding zijn voor een breder gesprek: welke ontwikkelingen zien we, waar lopen architecten en opdrachtgevers tegenaan en waar kan de BNA haar leden ondersteunen? Zo draagt het tuchtrecht uiteindelijk ook bij aan de ontwikkeling van het vak.
Hoe werkt het tuchtrecht binnen de BNA?
De BNA kent een eigen tuchtrecht voor leden. Wie een klacht heeft over het professioneel handelen van een BNA-architect, kan deze voorleggen aan het College van Toezicht. Het College beoordeelt de klacht aan de hand van de BNA Gedragscode, waarin verantwoordelijkheid, integriteit en professionaliteit centraal staan.
Tijdens een eventuele zitting krijgen beide partijen vervolgens de gelegenheid hun verhaal te doen. Het College kan een klacht gegrond of ongegrond verklaren. Als een van de partijen het niet eens is met de uitspraak, bestaat de mogelijkheid om de zaak in hoger beroep voor te leggen aan de Raad van Beroep.
Naast het College van Toezicht en de Raad van Beroep kent de BNA dekenen. Zij helpen partijen bij het aangaan van een gesprek over hun verschil van inzicht, met als doel te voorkomen dat dit uitgroeit tot een formele klacht.
De behandeling van klachten vindt in beslotenheid plaats en aan het indienen van een klacht zijn voor onder andere (medewerkers van) BNA-bureaus en hun opdrachtgevers geen kosten verbonden. Het College van Toezicht en de Raad van Beroep kunnen geen schadevergoeding toekennen. Daarvoor is een procedure bij de reguliere rechter nodig.



