Projectmanagement is een belangrijk onderdeel in het proces van ontwerp naar realisatie. Thijs Meijer is ervaringsdeskundige en verzorgt samen met Sylvie Banning de 4-daagse training ‘Projectmanagement voor Architecten’ voor de BNA Academie. Als architect heeft hij in de praktijk geleerd hoe essentieel projectmanagement is voor het succesvol verlopen van het bouwproces.
Door Oene Dijk
Wat is je achtergrond?
Voordat ik, op een wat latere leeftijd dan die van de meeste medestudenten, architectuur ben gaan studeren, heb ik een traject doorlopen van werken bij de defensie, de luchtmacht, naar het volgen van de interieurarchitectuur opleiding aan de Kunstacademie in Utrecht. Ik ben daarna architectuur gaan studeren aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam. Aan die academie ben ik de afgelopen 10+ jaar hoofddocent geweest van ‘Design&Entrepreneurship’. Het vak is een werkcollege voor alle 4dejaars studenten, waarbij ik de studenten vooral bewust wil maken van het feit dat je er niet komt met alleen maar een mooi plaatje.
Ik heb zelf ervaren dat in de creatieve opleidingen de meeste aandacht gaat naar het ontwerpen en het concept. Ik ervoer dat er een hiaat zit in de opleidingen betreffende de ondernemingskant. Als architect ontkom je niet aan bedrijfsvoering en aan projectmanagement, zeker als je zelfstandig werkt of wilt gaan werken. Ik begeleid met veel plezier vaak vooral beginnende architecten in het projectmanagement, het organiseren van de bedrijfsvoering, het verzorgen van de acquisitie, etc. En ik maak ze duidelijk dat niet meer, zoals ten tijde van Berlage, de rol van de architect die van de bouwmeester is, met nadruk op meester. Als je er echt iets van wilt maken realiseer je dan hoe je je positie bepaalt ten opzichte van alle anderen aan tafel: de andere adviseurs, de aannemers en de opdrachtgevers. Zorg dat je beslagen ten ijs komt.
Hoe ben je ervaringsdeskundige geworden?
Met vallen en opstaan zou ik zeggen. Ik was in de begin jaren eigenlijk best naïef, ging er oprecht vanuit dat iedereen datzelfde mooie gebouw wilde. In de vergaderkamers en bouwketen kwam ik erachter dat alle andere partijen ook andere doelen en andere belangen hadden. Tijdens mijn periode bij SeARCH, het laatste bureau voordat ik zelfstandig ben gaan werken, heb ik gelukkig in de praktijk geleerd, van twee opeenvolgende directeuren, wat er naast ontwerpen nog meer bij komt kijken om succesvol te zijn. De eerste was Ad Bogerman (helaas vorig jaar overleden). Bjarne Mastenbroek en hij waren de oprichters van SeARCH en na zijn vertrek maakte ik intern de volledige overstap naar de bedrijfsvoering en werd chef-de-bureau. De nieuwe directeur was David Gianotten, met meer kennis en ervaring in projectmanagement. Met hem samen hebben we die kennis actief gedeeld binnen kantoor.
Ik herinner me nog goed dat er bij de opdrachtgevers iets bijzonders gebeurde aan de overkant van de overlegtafel. Zij overlegden hun standaard raamovereenkomst, wij op onze beurt onze template van het plan van aanpak. Dat laatste bleken lang niet alle architecten te doen. Met als heldere boodschap aan de uitvoerders, de aannemers en de opdrachtgever het waar te willen maken. Ik werd zo steeds meer een architect die de “saaie” dingen van het vak leuker ging vinden, zoals het berekenen van allerlei kosten, van honorarium tot stichtingskosten, het adviseren en het opstellen van contracten en planningen, het verzorgen van de verslaglegging, etc. En in samenwerking met de ontwerpend architect leidde dit tot geslaagde resultaten.
Wees je bewust van jouw positie aan tafel. Realiseer daarbij het belang van een goede voorbereiding. Zorg ervoor dat je je huiswerk doet, weet met welk soort opdrachtgever je aan tafel zit. Vraag jezelf af wat voor architect je wilt zijn. Kortom, hoe zorg je ervoor dat dat mooie plaatje niet een plaatje blijft maar daadwerkelijk uitmondt in een goed gebouw.
Ook in de training Projectmanagement voor Architecten werk je in duo vorm samen?
Dat klopt, Sylvie Banning en ik vormen het duo in de 4-daagse training. We vullen elkaar mooi aan. Sylvie heeft overigens ook, zij het kort, aan een Kunstacademie, die in Arnhem, gestudeerd. Zij heeft o.a. een Post doctoraal opleiding: Master of Management Consultancy (MMC) voor ervaren organisatieadviseurs gedaan, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Faculteit der Economische wetenschappen en Bedrijfskunde. Haar werk bestaat uit het geven van trainingen. Samen bieden we dus zowel ervaring op het gebied van opleiding, theorie en organisatie als de ervaring uit de praktijk van de architectuur aan.
Welke ervaring bij het verzorgen van de BNA Academie training Projectmanagement voor Architecten is je bijgebleven?
Als we bij een bureau zijn kan ik het niet laten om samen in de boekenkast te kijken. Bijna standaard tref je dan de volgorde van onderwerpen aan, eerst rijen boeken over andere architecten, over bouwmaterialen, dan techniek, een beetje architectuurgeschiedenis en dan wellicht nog wat boeken over software of andere instructies. Helemaal onderaan liggen er dan een paar boeken (of een enkel boek!) over projectmanagement en waarschijnlijk aangeschaft als verplicht lesmateriaal bij een cursus projectmanagement die gevolgd is door een medewerker.
Ik zie het dan als mijn missie om bewustzijn te creëren in de creatieve sector en het belang van de organisatorische kant van het vak te benadrukken. Je kan door kennis van projectmanagement de slagingskracht vergroten. Je kunt er eventueel ook kennis bij halen, een projectmanager inhuren.
Voor wie is de training bedoeld?
De training is bedoeld voor projectarchitecten, bouwkundigen en projectleiders die zich verder willen professionaliseren in projectmanagement. Ik wil nog wel meegeven dat voor degene die al meer ervaring in projectmanagement hebben er altijd nuttige tips voorbij komen, maar dat de training vooral gericht is op die groep die wat minder ervaring op het gebied van projectmanagement hebben.
Waar maken jullie de deelnemers attent op?
We maken ze attent op dat het uitwerken van een plan van aanpak geen simpele afvinklist is. Net als het creatieve moet je het projectmanagement ook ontwerpen. We proberen ze dan ook enthousiast te maken voor de regelkant van het hele proces. We tonen aan dat het integraal managen van projecten bestaat uit een voortdurend balanceren tussen beheersing en flexibiliteit. In dat proces houdt de projectmanager overzicht. We benadrukken het belang van sterk communiceren, klantgericht zijn en commercieel zijn. De rol van de projectmanager kan daarnaast die van coach en/of adviseur zijn.
Het belangrijkste in de training is het bewustwordingsproces. Architectuur is meer dan alleen ontwerpen. Krijg grip op het proces. Krijg inzicht in hoe je tastbare resultaten bereikt en hoe je kunt voorkomen dat in het bouwproces majeure veranderingen buiten de architect om worden doorgevoerd. Wees je bewust van jouw positie aan tafel. Realiseer daarbij het belang van een goede voorbereiding. Zorg ervoor dat je je huiswerk doet, weet met welk soort opdrachtgever je aan tafel zit. Vraag jezelf af wat voor architect je wilt zijn. Kortom, hoe zorg je ervoor dat dat mooie plaatje niet een plaatje blijft maar daadwerkelijk uitmondt in een goed gebouw.
